Op deze pagina vindt u vragen die ons recent zijn gesteld en de antwoorden hierop. Heeft u nog een andere vraag? Mailt u deze dan naar info@curriculum.nu.

Vragen over Curriculum.nu & het proces

Het is belangrijk dat onderwijs goed aansluit bij de moderne samenleving. Dat de inhoud van het onderwijs tegemoet komt aan de eisen die nu en in de toekomst gesteld worden aan mensen. Het is inmiddels 12 jaar geleden dat de landelijke kerndoelen en eindtermen voor het primair en voortgezet onderwijs in de wet zijn herzien. In de tussentijd is het landelijk curriculum alleen op punten aangepast. Tijd dus om dat nu landelijk te doen en in samenhang.

Wat willen we behouden, wat moeten we toevoegen en wat laten we los? Hoe houden we ruimte voor scholen om zelf het programma in te vullen, aansluitend op hun visie, leerlingen en omgeving?

De AOB, CNV Onderwijs, FvOv, PO-raad, VO-raad, AVS, LAKS en Ouders & Onderwijs organiseren het proces waarin teams van leraren en schoolleiders samen bouwstenen ontwikkelen als basis voor de herziening van kerndoelen en eindtermen. De curriculumherziening biedt daarbij kansen om:

  • Samenhang in het onderwijs te bevorderen. Het gaat om samenhang binnen en tussen vakken en leergebieden en om samenhang tussen primair en voortgezet onderwijs.
  • Overladenheid in het onderwijsprogramma terug te dringen. De teams werken bouwstenen uit voor 70% van de onderwijstijd. Er blijft daarmee ruimte voor scholen om hun schoolcurriculum in te vullen op basis van hun visie en hun leerlingen.
  • Duidelijkheid te bieden aan scholen: wat moeten alle leerlingen leren en hoeveel ruimte is er over voor eigen invulling?
  • Een betere balans te brengen in de hoofddoelen van het onderwijs: kennisoverdracht, persoonlijke ontwikkeling en voorbereiding op deelname aan de maatschappij
  • Te zorgen voor doorlopende leerlijnen: een soepele overgang van de voorschoolse periode naar het primair onderwijs, van primair naar voortgezet onderwijs en van voortgezet onderwijs naar vervolgonderwijs. Bijvoorbeeld om te zorgen dat het niveau Engels op de basisschool overal goed aansluit op het voortgezet onderwijs.

Lees hier het advies van de Onderwijsraad.

Curriculum.nu legt de basis voor de actualisatie van het curriculum van alle leerlingen in het primair en voortgezet onderwijs. Wat moeten leerlingen kennen en kunnen? 130 leraren en 18 schoolleiders zijn vanaf begin 2018 in teams bezig om die vraag te beantwoorden. Voor de leergebieden Nederlands, Engels / Moderne vreemde talen (Frans, Duits en Spaans), Rekenen & Wiskunde, Digitale geletterdheid, Burgerschap, Kunst & Cultuur, Bewegen & Sport, Mens & Maatschappij en Mens & Natuur. In verschillende stappen beantwoorden de teams de vraag wat leerlingen zouden moeten kennen en kunnen, wat er tot het onderwijscurriculum zou moeten behoren. De teams delen tussenproducten met ontwikkelscholen en andere betrokkenen om inbreng en reacties te verzamelen. Aan elk ontwikkelteam zijn ongeveer 8 scholen gekoppeld; de ontwikkelscholen. Dit proces loopt door tot begin 2019, waarna in april 2019 de opbrengsten met de Tweede Kamer worden gedeeld voor verdere besluitvorming en om een vervolgproces te bepalen.

Curriculum.nu is een vervolg op Onderwijs2032, maar verschilt op onderdelen aanzienlijk van het advies van het platform Onderwijs2032. Zo is afstand genomen van de aanbeveling om te werken in kennisdomeinen en zijn de bestaande leergebieden het vertrekpunt. De eigenheid en positie van de vakken in het voortgezet onderwijs blijft behouden. Ook zijn er geen ontwikkelteams gestart voor persoonsvorming en vakoverstijgende vaardigheden.

Kennisoverdracht blijft, net als nu, een prioriteit. Zonder vakkennis leggen leerlingen geen verbanden. Zonder vakkennis kunnen zij geen vraagstukken analyseren. Zonder vakkennis zijn leerlingen niet in staat om de wereld te begrijpen. Dat is waar onderwijs om draait.

De vakverenigingen hebben een belangrijke rol in dit proces. Ze hebben de teamleden mede geselecteerd, visies ontwikkeld als input voor de teams en ze leveren input en feedback die door de teams benut wordt. In diverse bijeenkomsten zijn ze met de ontwikkelteams in gesprek geweest. De vakverenigingen krijgen bovendien een nadrukkelijke rol bij de uitwerking van de bovenbouw in het voortgezet onderwijs.

Curriculumvernieuwing is een continu proces. In de loop der jaren zijn verschillende vakken vernieuwd en dat zal ook blijven gebeuren.. Curriculum.nu gaat over de herziening van het geheel, in samenhang. Daarmee gaan de ontwikkelingen per vak niet verloren.

Curriculum.nu is breder dan alleen de ontwikkelteams. De teams werken samen met ontwikkelsscholen door heel Nederland, met vakverenigingen, vervolgonderwijs, wetenschappers, vakinhoudelijke experts, leerlingen, maatschappelijke organisaties, bedrijfsleven, etc. De teams halen na elke ontwikkelsessie, elke stap die ze zetten, feedback op bij bijeenkomsten en via de website. Op basis van die feedback worden tussenopbrengsten steeds aangevuld en aangescherpt. De teams worden ondersteund door experts van het Nationaal Expertisecentrum Leerplanontwikkeling (SLO).

De ontwikkelteams werken aan een kerncurriculum dat maximaal 70% van de onderwijstijd beslaat. Hiermee wordt overladenheid tegen gegaan en krijgen scholen de ruimte voor hun eigen schoolcurriculum. Scholen kunnen die ruimte zelf invullen voor verbreding en verdieping, aansluitend bij de visie van de school, de eigen leerlingen en omgeving van de school.

Toetsing en examinering is het sluitstuk van het onderwijs en volgt daarmee (op) de onderwijsinhoud. In die zin is het vanzelfsprekend dat eerst de inhoud wordt geconcretiseerd waarna de consequenties voor (de inhoud van) toetsen en examens worden uitgewerkt. Ervaringen uit binnen- en buitenland laten echter ook zien dat inhoudelijke vernieuwingen in de school- en lespraktijk kunnen worden belemmerd door onvoldoende aandacht voor een meebewegende toetsen examenpraktijk. De Coördinatiegroep – en niet de ontwikkelteams – verkent daarom samen met relevante partijen in het onderwijsveld welke aandachtspunten bestaan voor het vervolg van de herziening. De concrete betekenis voor toetsing en examinering wordt echter pas na afronding van de ontwikkelfase en politieke besluitvorming hierover uitgewerkt.

Er zijn in de Tweede Kamer verschillende moties ingediend, deze zijn verwerkt in de aanpak van Curriculum.nu. U leest alle moties en de verwerking per motie in de brief aan de Tweede Kamer van voormalig staatssecretaris Sander Dekker van 7 juli 2017.

De ontwikkelteams werken aan bouwstenen (de benodigde kennis en vaardigheden) die als basis dienen voor herziening van de kerndoelen en eindtermen, maar ook om scholen in staat te stellen op eigen wijze invulling te geven aan de brede opdracht van het onderwijs. In deze brede opdracht gaat het om een goede balans tussen de drie hoofddoelen van het onderwijs: kwalificatie, socialisatie en persoonsvorming. De opbrengsten van de ontwikkelteams beperken zich tot de kennis en vaardigheden die voor alle leerlingen gelden omdat ze van belang zijn voor vervolgonderwijs en maatschappelijk functioneren. Daarbij hoort inderdaad niet een uitgewerkte visie op persoonlijke vorming, die invulling is aan de school. Zo beperkt burgerschap zich wat waarden betreft tot die waarden die ononderhandelbaar zijn in een democratische samenleving. Het ontwikkelteam werkt deze zo uit dat het ruimte laat aan de school om invulling te geven aan haar eigen identiteit of onderwijsvisie. Zie hier de grote opdrachten op het leergebied Burgerschap.

Recent zijn in het vmbo alle beroepsgerichte vakken vernieuwd. De curriculumherziening ziet voor het vmbo uitsluitend toe op de algemeen vormende vakken. Na afronding van deze herziening is het curriculum voor het vmbo daarmee over de volle breedte geactualiseerd. De actualisatie van de algemeen vormende vakken is ook belangrijk met het oog op de aansluiting op het mbo en het havo. Om deze aansluiting te verbeteren is vooruitlopend op curriculum.nu – en conform de motie Van Meenen – overigens eerder besloten om voor de vakken Nederlands, aardrijkskunde en maatschappijkunde in het vmbo de syllabi versneld te actualiseren.2 De vernieuwing van de eindexamenprogramma’s loopt – ook voor deze vakken – mee in de curriculumherziening.

Aan elk ontwikkelteam nemen leraren deel vanuit de verschillende relevante vakken in het voortgezet onderwijs. Voor een aantal ontwikkelteams spreekt dit voor zich, zoals voor Nederlands, Rekenen & Wiskunde en Bewegen & sport.

Het gaat bij het leergebied Engels / Moderne vreemde talen om leraren Engels, Frans, Duits en Spaans. Bij het leergebied Mens & Maatschappij gaat het om leraren aardrijkskunde, geschiedenis, economie en maatschappijleer. Bij het leergebied Mens & Natuur gaat het om leraren natuurkunde, scheikunde, techniek, biologie en aardrijkskunde. Bij het leergebied Kunst & Cultuur gaat het om leraren beeldende vorming, ckv, dans, drama, handvaardigheid, kunst algemeen, muziek, tekenen en textiel. Bij burgerschap kunnen leraren zich aanmelden die hier vanuit hun vakgebied ervaring mee hebben, zoals leraren maatschappijleer, geschiedenis, filosofie en klassieke talen. Bij digitale geletterdheid geldt dat ook en kan bijvoorbeeld gedacht worden aan leraren informatica, maar ook wiskunde of andere vakken.

De visie per leergebied, de grote opdrachten en de bouwstenen vormen het vertrekpunt om in de volgende fase kerndoelen en eindtermen uit te werken.  Voor de bovenbouw geldt dat de bestaande vakken het uitgangspunt vormen voor de uitwerking van het bovenbouwcurriculum. De afzonderlijke vakken blijven bestaan. . Wel is het streven om  om de  samenhang tussen de vakken te versterken. Dat leidt tot meer betekenisvolle kennis en het biedt scholen de ruimte om het aanleren van de kennis op meerder manieren te organiseren.

Leden van de Coördinatiegroep zijn: Theo Douma (voorzitter), Paul Rosenmöller (VO-raad), Anko van Hoepen (PO-Raad), Loek Schueler (CNV Onderwijs), Jilles Veenstra (FvOv), Petra van Haren (AVS), Jordy Klaas (LAKS) en Lobke Vlaming (Ouders & Onderwijs).

Vragen over de ontwikkelteams

De ontwikkelteams leveren in april 2019 per leergebied een visie, grote opdrachten en bouwstenen op. De teams creëren het fundament voor de herziening van het huidige curriculum. In de volgende fase worden deze opbrengsten uitgewerkt naar concrete kerndoelen en eindtermen (per vak).

De deelnemende leraren vanuit het primair onderwijs, alle sectoren in het voortgezet én het speciaal onderwijs zijn speciaal geselecteerd door selectiecommissies. Vertegenwoordigers van de vakverenigingen hadden zitting in de selectiecommissies. De leden van de ontwikkelteams werken dagelijks als groeps- of vakleerkacht en brengen veel expertise en bevlogenheid voor hun vak en hun leerlingen mee. Ze hebben tijd gekregen om naast hun werk in de klas deze opdracht uit te voeren, waardoor ervaringen in de dagelijkse praktijk direct benut worden voor de herziening van het curriculum.

Op de pagina ontwikkelteams kunt u de leden van de ontwikkelteams zien. Elk leergebied heeft een eigen pagina, daarop ziet u alle leden. Dit zijn leraren en schoolleiders uit het primair en voortgezet onderwijs.

In 2017 zijn scholen aangeschreven en is een brede oproep gedaan aan leraren en schoolleiders om mee te doen. Leraren (met een aanstelling van min. 0,4 fte en met relevante lesbevoegdheid voor het betreffende leergebied) en schoolleiders uit het primair en voortgezet onderwijs konden zich in de periode van 18 sept. tot 13 okt. aanmelden voor de ontwikkelteams. Er hebben zich zoveel leraren en schoolleiders aangemeld, dat een selectie gemaakt moest worden.

Een selectiebureau en de Dienst Uitvoering Subsidies aan Instellingen (DUS-I) hebben het selectieproces begeleid. Zij hebben een selectie gemaakt op basis van diversiteit. Het gaat dan om een spreiding van bijvoorbeeld leraren in de onderbouw en de bovenbouw van het voortgezet onderwijs en scholen vanuit alle sectoren, zoals speciaal onderwijs en praktijkonderwijs. Zowel zeer ervaren leraren als minder ervaren leraren en leraren uit verschillende regio’s. In een vervolgstap zijn 300 kandidaten uitgenodigd voor een gesprek met selectiecommissies. Deze commissies bestonden uit leraren (waaronder één voorgedragen door de betrokken vakverenigingen), schoolleiders en iemand van het Nationaal Expertisecentrum Leerplanontwikkeling (SLO) of de projectorganisatie Curriculum.nu. Hierbij is gelet op criteria zoals samenwerkingsgerichtheid, resultaatgerichtheid, omgevingssensitiviteit, communicatieve vaardigheden, de motivatie voor het leergebied en de persoonlijke visie op de curriculumontwikkeling. Deze gesprekken hebben plaatsgevonden in week 46 (13 tot 17 november) en week 47 (20 tot 24 november).

Zie ook hier het reglement voor de subsidie, zoals gepubliceerd in de Staatscourant.

De ontwikkelteam beschrijven per leergebied een visie, grote opdrachten (de essenties) en de benodigde kennis en vaardigheden op basis waarvan in de volgende fase en na politiek akkoord de kerndoelen en eindtermen worden herzien. De ontwikkelteams ontwikkelen geen definitieve kerndoelen of eindtermen. Hiervoor is vanaf medio 2019 een uitwerking nodig van de bouwstenen die nu worden ontwikkeld.

Kennisoverdracht blijft, net als nu, een prioriteit. Zonder vakkennis leggen leerlingen geen verbanden. Zonder vakkennis kunnen zij geen vraagstukken analyseren. Zonder vakkennis zijn leerlingen niet in staat om de wereld te begrijpen. Dat is waar onderwijs om draait.

Tijdens de ontwikkelsessies bestuderen en benutten de ontwikkelteams diverse bronnen, waaronder wetenschappelijke literatuur. De bronnenlijst publiceren zij tegelijk met hun tussenproduct. Daarnaast ontvangen ze van wetenschappers feedback op hun tussenproducten en gaan met hen in gesprek over de visies per leergebied, de grote opdrachten en de bouwstenen. Verder reflecteren vakinhoudelijke experts op twee momenten in het proces op de producten van de ontwikkelteams en een adviesgroep met wetenschappers reflecteert op het totaal. Het uiteindelijk herziene curriculum berust zo op ervaring uit de onderwijspraktijk, de wetenschap en de expertise op het gebied van curriculumontwikkeling. Bekijk hier de pagina van de vakinhoudelijke experts.

Curriculum.nu is breder dan alleen de ontwikkelteams. De teams werken samen met ontwikkelsscholen door heel Nederland, met vakverenigingen, vervolgonderwijs, wetenschappers, vakinhoudelijke experts, leerlingen, maatschappelijke organisaties, bedrijfsleven, etc. De teams halen na elke ontwikkelsessie, elke stap die ze zetten, feedback op bij bijeenkomsten en via de website. Op basis van die feedback worden tussenopbrengsten steeds aangevuld en aangescherpt. De teams worden ondersteund door experts van het Nationaal Expertisecentrum Leerplanontwikkeling (SLO).

Vragen over de wetenschappelijke onderbouwing, de inbreng van curriculumexpertise en vakken

Kennisoverdracht blijft, net als nu, een prioriteit. Zonder vakkennis leggen leerlingen geen verbanden. Zonder vakkennis kunnen zij geen vraagstukken analyseren. Zonder vakkennis zijn leerlingen niet in staat om de wereld te begrijpen. Dat is waar onderwijs om draait.

Er wordt per vak veel vernieuwd en dat zal ook zo blijven. Curriculum.nu gaat over de herziening van het geheel, in samenhang. Daarmee gaan de ontwikkelingen per vak niet verloren.

Doel van Curriculum.nu is om de kerndoelen en eindtermen die wettelijk  zijn vastgelegd te actualiseren. Hierin is vastgelegd wat leerlingen minimaal moeten kennen en kunnen. Bij de herziening van het curriculum wordt uitgegaan van bestaande vakken en profielen.

Tijdens de ontwikkelsessies bestuderen en benutten de ontwikkelteams diverse bronnen, waaronder wetenschappelijke literatuur. De bronnenlijst publiceren zij tegelijk met hun tussenproduct. Daarnaast ontvangen ze van wetenschappers feedback op hun tussenproducten en gaan met hen in gesprek over de visies per leergebied, de grote opdrachten en de bouwstenen. Verder reflecteren vakinhoudelijke experts op twee momenten in het proces op de producten van de ontwikkelteams en een adviesgroep met wetenschappers reflecteert op het totaal. Het uiteindelijk herziene curriculum berust zo op ervaring uit de onderwijspraktijk, de wetenschap en de expertise op het gebied van curriculumontwikkeling. Bekijk hier de pagina van de vakinhoudelijke experts.

Curriculum.nu is breder dan alleen de ontwikkelteams. De teams werken samen met ontwikkelsscholen door heel Nederland, met vakverenigingen, vervolgonderwijs, wetenschappers, vakinhoudelijke experts, leerlingen, maatschappelijke organisaties, bedrijfsleven, etc. De teams halen na elke ontwikkelsessie, elke stap die ze zetten, feedback op bij bijeenkomsten en via de website. Op basis van die feedback worden tussenopbrengsten steeds aangevuld en aangescherpt. De teams worden ondersteund door experts van het Nationaal Expertisecentrum Leerplanontwikkeling (SLO).

Voor hun opdracht werken de leraren samen met curriculumexperts en wetenschappers. De teams worden ondersteund door leerplankundigen van de SLO en ontvangen in een systematisch proces feedback van veel partijen, waaronder de vakverenigingen en vakdidactici. Op basis daarvan scherpen ze hun producten continu aan. Vakinhoudelijke experts reflecteren op twee momenten in het proces op de producten van de ontwikkelteams en een adviesgroep met wetenschappers reflecteert op het totaal. Het uiteindelijk herziene curriculum berust zo op ervaring uit de onderwijspraktijk, de wetenschap en de expertise op het gebied van curriculumontwikkeling.

De ontwikkelteams bestaan uit leraren uit het primair en voortgezet onderwijs met verschillende ervaring (zie ook de vraag over de samenstelling van de ontwikkelteams). Curriculum.nu is breder dan alleen de ontwikkelteams. De teams werken samen met ontwikkelscholen door heel Nederland, maar ook met vakverenigingen, vervolgonderwijs, wetenschappers en vakinhoudelijke experts. De teams halen na elke ontwikkelsessie, elke stap die ze zetten, feedback op bij bijeenkomsten en via de website. Op basis van die feedback worden tussenopbrengsten steeds aangevuld en aangescherpt. De teams worden ondersteund door curriculumexperts van de Stichting Leerplanontwikkeling en per overkoepelend en per leergebied zijn wetenschappers betrokken. Zie ook de pagina over de Adviesgroep en vakinhoudelijke experts.

De kracht van de curriculumherziening is dat het onderwijsaanbod integraal tegen het licht wordt gehouden, waarmee de doorgaande leerlijn en de relevantie voor leerlingen kan worden versterkt en de overladenheid wordt teruggedrongen. De vertaling naar eindtermen zal uiteindelijk, zoals nu ook het geval is, per vak gebeuren. Dit is nu nog niet aan de orde. De bouwstenen van Curriculum.nu kunnen niet één op één worden vertaald naar eindtermen. De bouwstenen worden pas in een volgende fase uitgewerkt op vakniveau.

Aan elk ontwikkelteam nemen leraren deel vanuit de verschillende relevante vakken in het voortgezet onderwijs. Voor een aantal ontwikkelteams spreekt dit voor zich, zoals voor Nederlands, Rekenen & Wiskunde en Bewegen & sport.

Het gaat bij het leergebied Engels / Moderne vreemde talen om leraren Engels, Frans, Duits en Spaans. Bij het leergebied Mens & Maatschappij gaat het om leraren aardrijkskunde, geschiedenis, economie en maatschappijleer. Bij het leergebied Mens & Natuur gaat het om leraren natuurkunde, scheikunde, techniek, biologie en aardrijkskunde. Bij het leergebied Kunst & Cultuur gaat het om leraren beeldende vorming, ckv, dans, drama, handvaardigheid, kunst algemeen, muziek, tekenen en textiel. Bij burgerschap kunnen leraren zich aanmelden die hier vanuit hun vakgebied ervaring mee hebben, zoals leraren maatschappijleer, geschiedenis, filosofie en klassieke talen. Bij digitale geletterdheid geldt dat ook en kan bijvoorbeeld gedacht worden aan leraren informatica, maar ook wiskunde of andere vakken.

Vragen over de ontwikkelscholen

Kijk op de pagina ontwikkelscholen voor meer informatie over de deelnemende ontwikkelscholen. Scholen konden zich hiervoor aanmelden van 18 september tot 17 november. Bj de ontwikkelscholen is, net als bij de ontwikkelteams, gestreefd naar een zo representatief mogelijke afspiegeling van het Nederlandse onderwijs. Er is gekeken naar spreiding, en vervolgens hebben selectiecommissies gekeken naar o.a. hoe de school leerlingen en ouders betrekt en naar de motivatie om mee te doen. Onderaan de pagina over de ontwikkelscholen vindt u ook informatie over hoe deze scholen zijn geselecteerd.

De ontwikkelteams werken aan een kerncurriculum dat maximaal 70% van de onderwijstijd beslaat. Hiermee wordt overladenheid tegen gegaan en krijgen scholen de ruimte voor hun eigen schoolcurriculum. Scholen kunnen die ruimte zelf invullen voor verbreding en verdieping, aansluitend bij de visie van de school, de eigen leerlingen en omgeving van de school.

Curriculum.nu is breder dan alleen de ontwikkelteams. De teams werken samen met ontwikkelsscholen door heel Nederland, met vakverenigingen, vervolgonderwijs, wetenschappers, vakinhoudelijke experts, leerlingen, maatschappelijke organisaties, bedrijfsleven, etc. De teams halen na elke ontwikkelsessie, elke stap die ze zetten, feedback op bij bijeenkomsten en via de website. Op basis van die feedback worden tussenopbrengsten steeds aangevuld en aangescherpt. De teams worden ondersteund door experts van het Nationaal Expertisecentrum Leerplanontwikkeling (SLO).