Hoofdlijn voorstel van de leraren en schoolleiders van het ontwikkelteam Nederlands

Taal maakt je sterker en laat je groeien. Je taalgebruik draagt bij aan wie je bent en hoe je overkomt. Door middel van taal verlenen leerlingen betekenis aan de wereld, zijn ze in verbinding met anderen en kunnen ze gevoelens, ervaringen, meningen en feiten onder woorden brengen en begrijpen. Een goede beheersing van de Nederlandse taal is van groot belang voor succesvolle participatie op school en voor deelname aan de samenleving.

Vaardig met taal
Leerlingen ontwikkelen hun taalvaardigheid door interactie die gericht is op de taal- en denkontwikkeling en door te werken met een grote variëteit aan literaire en zakelijke teksten met een rijke inhoud en vorm. Dit is niet alleen bij het leergebied Nederlands van belang, maar ook van invloed op alle leergebieden. Binnen het leergebied Nederlands worden leerling taalvaardig, leren ze te denken en communiceren over taal en taalgebruik en verwerven ze daar kennis over. Ze vergroten hun vermogen om taal te leren en erop te reflecteren. Hierdoor zijn ze hun leven lang in staat om hun talige kennis en vaardigheden te ontwikkelen.

Doelgericht communiceren
Meer dan in het huidige curriculum, leren leerlingen doelgericht te communiceren. Dat wil zeggen dat ze hun communicatie leren afstemmen op doel, publiek en taalgebruikssituatie. Leerlingen kijken, luisteren, lezen, schrijven, spreken en voeren gesprekken in betekenisvolle, functionele situaties. Leerlingen leren hun creativiteit in te zetten en te experimenteren met taal en vormen van taal. Ze onderzoeken wat voor effecten gemaakte keuzes kunnen hebben, waarbij het voornamelijk gaat om het bewust doorlopen van het creatieve proces.

Leerlingen leren kritisch omgaan met (digitale) informatie waarmee ze gevraagd en ongevraagd te maken krijgen. Aandacht voor het verwerven, verwerken en verstrekken van informatie is uitgewerkt in een doorlopende leerlijn. Leerlingen leren talige, visuele en retorische middelen herkennen die worden ingezet om bijvoorbeeld de werkelijkheid te kleuren, te framen. Ze leren deze middelen zelf te gebruiken in hun eigen communicatie.

Durf te spreken
Voor deelname aan een geletterde, meertalige en pluriforme samenleving is het belangrijk dat leerlingen een open, nieuwsgierige en respectvolle houding ontwikkelen ten aanzien van talen, taalvariëteiten en (sub)culturen. Door zich bewust te worden van hun eigen taal of taalvariëteiten en door te experimenteren, te spelen en te oefenen met de Nederlandse taal, werken zij aan hun spreekdurf en zelfvertrouwen. Nederland is historisch gezien een land van vele talen en taalvariëteiten. Aandacht voor meertaligheid en taalvariatie is nodig om het Nederlands (verder) te ontwikkelen, om samen te leren en samen te leven.

Een leven lang lezen

Het is belangrijk om leerlingen te stimuleren om lezers te worden en te blijven. In alle fasen en niveaus van het onderwijs krijgen leesmotivatie en literaire competentie in een doorlopende leerlijn een prominente plek. Leerlingen maken kennis met een breed aanbod van literaire teksten uit verschillende (sub)culturen en perioden, met fictie, literaire non-fictie en poëzie, zowel oorspronkelijk Nederlandse als vertaalde teksten en ontdekken hun leesvoorkeur. Via literatuur komen leerlingen in contact met allerlei ideeën, meningen en denkbeelden van anderen, waardoor ze zichzelf, de ander en de wereld beter leren kennen.