Hoofdlijn voorstel van de leraren en schoolleiders uit het ontwikkelteam Engels/moderne vreemde talen

Beheersing van meerdere talen is onmisbaar om actief deel te kunnen nemen aan de globaliserende maatschappij. De schotten tussen taalvaardigheden vervagen, er komt meer aandacht voor creatieve vormen van taal en de kracht van meertaligheid wordt beter benut.  Communiceren is meer dan alleen het inzetten van taalvaardigheden. Met kennis van en begrip voor andere culturen en wederzijds respect communiceer je effectiever.

Schotten tussen taalvaardigheden vervagen

Communicatieve taalvaardigheden zijn nodig om informatie in een vreemde taal te kunnen begrijpen, overbrengen, uitwisselen en verwerken. Leerlingen leren adequaat en effectief te communiceren in steeds meer en complexere situaties, en hun taal af te stemmen op doelen, doelgroep en gebruikt medium. In het primair onderwijs ligt de nadruk op Engels. In het voortgezet onderwijs gaat het onder meer om Engels, Duits, Frans en Spaans.

In de praktijk bestaan er geen schotten tussen taalvaardigheden. Ook in het onderwijs moeten deze schotten dus vervagen. Alle taalvaardigheden zijn nodig, vaak in dezelfde situatie. Taalgebruikers moeten niet alleen kunnen communiceren, maar ook kunnen bemiddelen, bijvoorbeeld tussen sprekers van verschillende talen.

Meer aandacht voor creatieve vormen van taal

Een belangrijke vernieuwing voor de verwerving van een nieuwe taal is de aandacht voor het gebruik van creatieve vormen van taal voor eigen expressie al vanaf een zo vroeg mogelijke fase in het primair onderwijs. Het beleven en bedenken van creatieve teksten bevordert de ontwikkeling van de taalvaardigheden. Dit kan bijvoorbeeld door te experimenteren met het maken van liedjes en filmpjes en door het vertellen van en praten over verhalen. Voor leerlingen in het vmbo staan de ontwikkeling van taalplezier, het wegnemen van spreekangst en het benutten van talent centraal. Leerlingen in het havo en vwo leren daarnaast dieper te reflecteren op literaire kenmerken.

Kennis van en begrip voor eigen en andere culturen

Wanneer leerlingen in aanraking komen met gebruiken en gewoontes uit andere culturen, ontdekken ze overeenkomsten en verschillen met hun eigen cultuur. Door eigen en andere culturen te begrijpen, kun je je taalgebruik afstemmen op doel en publiek om de juiste snaar te raken.

Talen leren door talen te begrijpen

Van jongs af aan ontdekken leerlingen spelenderwijs dat talen overeenkomsten hebben. Wanneer leerlingen expliciete kennis hebben over taalsystemen en taalverwerving, en als ze hier bewust mee leren omgaan, begrijpen zij hoe de eigen taal of een vreemde taal in elkaar zit en hoe dit helpt bij het leren van een andere taal.

De kracht van meertaligheid

Meertaligheid in de maatschappij is een feit en dus een gegeven in het onderwijs. De thuistaal vormt een rijkdom en een potentiële kracht om nieuwe talen te leren. Meertaligheid helpt bij het ontwikkelen van een positieve houding ten opzichte van talen en taalgebruikers. Het draagt ook bij aan de persoonlijke ontwikkeling en de ontwikkeling van de eigen identiteit van de leerlingen.

Meertaligheid is ook een competentie die je moet ontwikkelen. Het belang van talen voor het individu en de maatschappij wordt ook op Europees niveau benadrukt. Talen kwalificeren leerlingen voor hun toekomstige studie en werk; leerlingen die bijvoorbeeld een baan of stage over de grens zoeken, moeten Duits of Frans op een gepaste manier kunnen spreken.

Spelenderwijs kennismaken met andere talen en culturen

Het leren van een vreemde taal begint op de basisschool waar de leerlingen kennis maken met Engels en eventueel andere talen. Het gegeven dat leerlingen van jongs af aan in aanraking komen met meerdere talen, maakt het volgens het ontwikkelteam essentieel dat leerlingen zo vroeg mogelijk  vertrouwd raken met andere talen en culturen en daarmee zelf op een speelse manier leren omgaan. Een open houding is voorwaardelijk om andere culturen te begrijpen en voor een leven lang leren van andere talen. Voor de doorlopende leerlijn naar het voortgezet onderwijs heeft het ontwikkelteam een minimaal aanbod aan Engels voor het primair onderwijs beschreven.