Hoofdlijn voorstel van de leraren en schoolleiders van het ontwikkelteam Mens & Natuur

Onder invloed van wetenschappelijke en technologische ontwikkelingen verandert onze wereld. Kennis en vaardigheden uit het leergebied mens en natuur ondersteunen de leerling om te kunnen leven in en met deze veranderende wereld.

 

 

Het ontwikkelteam brengt meer balans tussen kennis en vaardigheden. De ontwikkeling van de vaardigheden ‘ontwerpen en onderzoeken’ gaat hand in hand met kennis over natuurwetenschappelijke verschijnselen. Met de plannen van het ontwikkelteam komt er meer duidelijkheid over de basis die in het primair onderwijs wordt gelegd, zodat het voortgezet onderwijs daarop kan aansluiten en daarmee tot een betere doorlopende leerlijn kan leiden. Onze wereld is de omgeving waarin leerlingen zich kunnen verwonderen, leren en ontwikkelen. Vanuit verschillende disciplines leer je jezelf en de wereld om je heen (ver)kennen, begrijpen, verklaren en waarderen. Het leergebied leent zich om een diversiteit aan contextrijke leeromgevingen op te zoeken en ervaringen op te doen, zowel binnen als buiten de school. Met de kennis en vaardigheden binnen het leergebied Mens & Natuur biedt het ontwikkelteam leerlingen de mogelijkheid tot waarnemen, begrijpen. Leerlingen ervaren hierdoor de  samenhang in veranderende wereld.

Innovatieve technologische toepassingen en creatieve oplossingen

Met kennis en vaardigheden uit de mens- en natuurvakken worden de leerlingen in staat gesteld  een mening te vormen  en een bijdrage te leveren aan maatschappelijke vraagstukken met betrekking tot duurzaamheid en gezondheid. Dit doen ze door het bedenken van creatieve oplossingen en het realiseren van innovatieve ontwerpen.

Het ontwikkelteam geeft meer aandacht voor de opbouw in de denk,- en werkwijzen door dit bewuster te gaan combineren met de conceptuele kennisopbouw. De plannen van het ontwikkelteam bieden docenten expliciet ruimte om de leerinhouden van Mens & Natuur vanuit verschillende perspectieven vorm te geven. Diezelfde perspectieven komen binnen verschillende disciplines en andere leergebieden terug. Op die manier ontstaat er meer samenhang tussen verschillende vakken en leergebieden. De perspectieven uit de plannen van het ontwikkelteam zijn wetenschap, technologie, gezondheid en duurzaamheid.

Inhouden

De inhouden zijn uitgewerkt in bouwstenen van vier verschillende typen:

  • Perspectief-bouwstenen; vraagstukken, ontwikkelingen of verschijnselen waartoe je je kunt verhouden. (Duurzaamheid, Gezondheid, Wetenschap en Technologie). Perspectieven spelen een duidelijke rol bij de socialiserende functie van het onderwijs en de persoonlijke ontwikkeling van de leerling.
  • Denkwijze-bouwstenen; manieren van kijken, ordenen en/of redeneren. (Patronen en ordening; Systemen; Schaal, verhouding en hoeveelheid; Oorzaak en gevolg; Systemen; Structuur, vorm en functie)
  • Werkwijze-bouwstenen; voor het leergebied kenmerkende handelingen en activiteiten. (Onderzoeken; Ontwerpen; Modelgebruik; Praktisch handelen)
  • Concept-bouwstenen; de (abstracte) kernbegrippen van het leergebied (principes, beginselen, theorieën, ideeën, beelden, wetten, structuren, ordeningen of systemen) die een kader vormen voor de kennisopbouw in het leergebied

De combinatie van deze vier typen bouwstenen zorgen dat het onderwijs betekenisvol wordt voor leerlingen.

Voorbeeld combinatie vier typen bouwstenen: Waterkringlopen

Combinatie van onderzoeken (werkwijze), systemen (denkwijze), weer en klimaat (concept)

Leerlingen verwonderen zich over waar regen vandaan komt en waar het regenwater blijft. Door experimenten te doen met bijvoorbeeld plantjes in een klein kasje zien leerlingen dat water niet verdwijnt uit een gesloten systeem maar alleen verdampt en weer condenseert. Zo leren leerlingen dat het water uit een regenplas ook niet verdwijnt, en maken ze de verbinding naar regen en de waterkringloop op grote schaal.

Hier kan vervolgens vanuit verschillende perspectieven naar gekeken worden: bijvoorbeeld vanuit het perspectief van (over)gebruik van waterbronnen (duurzaamheid), vanuit het zuiveren van drinkwater (gezondheid) of vanuit het ingrijpen in de waterkringloop voor bijvoorbeeld elektriciteitsopwekking (technologie).

Meer samenhang tussen de Mens & Natuurvakken

Voor het primair onderwijs beschrijft het ontwikkelteam de natuurwetenschappelijke kant van wereldoriëntatie. In verschillende uitwerkingen van kennis en vaardigheden is daarbij samengewerkt met het ontwikkelteam Mens & Maatschappij.

In het voortgezet onderwijs wordt de verbinding tussen de Mens & Natuurvakken versterkt met behoud van de eigenheid en het karakteristieke van de verschillende vakken. Dit om de afstemming tussen vakken en de samenwerking te vergemakkelijken.