Hoofdlijn voorstel van de leraren en schoolleiders van het ontwikkelteam Burgerschap

Burgerschapsonderwijs streeft ernaar bij te dragen aan de ontwikkeling van leerlingen tot actieve, betrokken, nieuwsgierige en kritische burgers. Het reikt hen daartoe kennis en vaardigheden aan en stimuleert het vormen van een democratische houding.

Democratie en diversiteit

In de sectorwetten primair, speciaal en voortgezet onderwijs ligt vast dat alle scholen in Nederland burgerschap moeten aanbieden. In de wettelijke burgerschapsopdracht gaat het om democratie en diversiteit. Deze twee onderdelen zijn ook de kern van het voorstel van het ontwikkelteam. Leerlingen leren over historische contexten waar democratie, de democratische rechtsstaat en de drie basiswaarden uit zijn voortgekomen. Leerlingen leren hoe te participeren in een democratische cultuur en over de besluitvormingsprocessen van lokaal tot internationaal niveau en de invloed die zij hierop kunnen uitoefenen – passend bij hun situatie en mogelijkheden.

Omgaan met diversiteit en het streven naar sociale cohesie zijn doelen van het onderwijs. Leerlingen leven in een pluriforme samenleving. De school is voor hen een oefenplaats voor democratie en diversiteit. Het ontwikkelteam heeft deze onderwerpen verbonden aan drie mondiale thema’s: globalisering, duurzaamheid en technologie. Met behulp van een aantal denk- en werkwijzen krijgen leerlingen handvatten aangereikt om met deze thema’s aan de slag te gaan en hun eigen positie hierin te onderzoeken. Met name bij de mondiale thema’s blijkt er nauwe samenhang te zijn tussen burgerschap en de andere leergebieden.

Vrijheid, gelijkheid en solidariteit

Het ontwikkelteam heeft ervoor gekozen om de basiswaarden vrijheid, gelijkheid en solidariteit centraal te stellen. Hieraan zijn concrete waarden en rechten te verbinden. Zodoende ontstaat een curriculum dat richting geeft en tegelijkertijd ruimte biedt voor scholen om een verbinding te leggen met de school-specifieke visie op burgerschapsonderwijs.

Burgerschap is in het onderwijs voortdurend aanwezig, maar niet altijd herkenbaar. Expliciete aandacht voor burgerschap is er pas in de bovenbouw van het voortgezet onderwijs bij het vak maatschappijleer. Het ontwikkelteam Burgerschap heeft burgerschap uitgewerkt in een gemeenschappelijke taal en concreter gemaakt voor alle leraren in het primair en voortgezet onderwijs. Hiermee is burgerschapsonderwijs eenvoudiger in de verschillende vakken te integreren en ontstaat er een doorlopende leerlijn van het primair naar het voortgezet onderwijs.